Op 15 oktober jl. opende voorzitter Milène Junius de bijeenkomst van het Overlegplatform Toekomst Reeuwijkse Plassen (OTRP). Hier komen partijen die actief zijn in en rond het plassengebied samen om ontwikkelingen in en rond het gebied te bespreken en kennis daarover uit te wisselen. Deze editie bracht 34 vertegenwoordigers bijeen van onder meer eigenarenverenigingen, natuurorganisaties, de waterrecreatie en overheden, waaronder de gemeente en provincie Zuid-Holland.
Op het programma stonden een kennismaking met de nieuwe wethouder Plassengebied, Robin Kersbergen, en de presentatie van de Natuurbeheervisie Reeuwijkse Plassen, opgesteld in opdracht van Stichting De 12 Reeuwijkse Plassen. Na de pauze vertelde Theo Nering-Bögel van de de IVN-werkgroep Vrijwillig Landschapsbeheer over hun ervaringen met oeverherstel en het hergebruik van materiaal uit het eigen gebied. In het afsluitende rondje plassengebied werd nog aandacht gegeven aan de bestrijding van rivierkreeften en het meldpunt Natuur Midden Holland.
Lees verder voor een uitgebreid verslag van de OTRP-bijeenkomst.
Wethouder plassengebied: Robin Kersbergen
Wethouder Robin Kersbergen is afgelopen juni in het nieuwe college van B&W benoemd tot coördinerend wethouder Plassengebied. Hij spreekt zijn waardering uit voor de grote opkomst en de passie van de vele betrokkenen bij het plassengebied. Dat vindt hij “ontzettend mooi en goed”. Tegelijkertijd is dat ook een zorg, want door de veelheid aan organisaties blijkt het lastig om voldoende bestuursleden te vinden en een eensluidend geluid uit het gebied te horen.
De wethouder prijst de natuurbeheervisie als een mooi startpunt voor de lange termijn. Gevolgd door een oproep om het een vervolg te geven met plannen met duidelijke en meetbare doelen. “Lastig te zeggen is wanneer is het nou gelukt”. Zijn ambitie is om de Reeuwijkse Plassen door te geven aan de volgende generatie als een mooier en natuurlijker gebied, met bijvoorbeeld een bepaald aantal otters. “Als er kansen liggen, dan gaan we hier samen mee aan de slag.”
Presentatie Natuurbeheervisie Reeuwijkse Plassen door Arda van Helsdingen (Waardenburg Ecology)
Arda van Helsdingen van Waardenburg Ecology presenteerde de Natuurbeheervisie Reeuwijkse Plassen, opgesteld in opdracht van Stichting De 12 Reeuwijkse Plassen. De visie brengt in beeld waar natuurherstel in de plassen de meeste kansen biedt en welke maatregelen prioriteit verdienen. Het doel is de natuurwaarden en leefgebieden van bijzondere soorten in het plassengebied duurzaam te versterken.
Een veerkrachtig en samenhangend natuurgebied
Het plassengebied vormt een belangrijke schakel in het Natuur Netwerk Nederland (NNN). Een kwetsbaar gebied waar de natuur onder druk door onder meer klimaatverandering, afnemende biodiversiteit, problemen met de waterkwaliteit, verzakkende legakkers en de toenemende recreatiedruk. Ook de verharding van oevers vormt een uitdaging. De visie schetst een toekomst waarin de Reeuwijkse Plassen zich ontwikkelen tot een veerkrachtig, samenhangend ecosysteem, met helder water, onderwaterplanten en een complete voedselketen. Daarbij is aandacht voor een goede balans tussen natuur, wonen en recreatie.
Doelsoorten als graadmeter voor succes
De otter, zwarte stern, grote karekiet, groene glazenmaker en noordse woelmuis zijn gekozen als doelsoorten. Deze soorten stellen hoge eisen aan hun leefomgeving. Maatregelen die hun leefgebied verbeteren, dragen daarmee ook bij aan het herstel van andere soorten die leven in hetzelfde ecosysteem. Als deze dieren hun plek vinden en houden in het plassengebied, hebben de maatregelen succes.
De visie onderscheidt drie deelgebieden voor natuurherstel:
• Deelgebied oost – De zuid en noordoostzijde van de Reeuwijkse plassen. Hier zijn in het verleden al belangrijke stappen gezet voor natuurherstel, waardoor relatief kleine maar gerichte maatregelen een groter aaneengeschakeld natuurgebied oplevert.
• Deelgebied noord – Noordelijke plassen Gravenkoop, Ravensberg en Sloene. Dit is een belangrijke verbinding tussen het Natura 2000-gebied en het Reeuwijkse Hout, en de maatregelen zijn hier bedoeld om de samenhang tussen deze natuurgebieden te versterken.
• Deelgebied midden – Hier gaat het om de verbindende schakel tussen deelgebied oost en noord, met veel aandacht voor bewustwording van bewoners en recreanten over de eigen impact die men zelf maakt op natuurwaarden, met inzet op het terugdringen van mest- en nutriëntenafvoer en de aanleg van natuurvriendelijke oevers.
Klik op de onderstaande links voor de presentatie door Waardenburg en de Natuurbeheervisie:
Van visie naar uitvoering
Charlotte de Fraiture, voorzitter van stichting De 12 Reeuwijkse Plassen, verzorgde het slotwoord van de presentatie. De stichting wil samen met overheden en andere betrokken partijen aan de slag met de uitvoering van de visie. Herstel door uitvoering van genoemde maatregelen, maar ook goed beheer is essentieel om natuurherstel op lange termijn succesvol te maken. De stichting gaat hiervoor op korte termijn een kwartiermaker aanstellen. De stichting heeft hiervoor zelf middelen beschikbaar en zal ook aanvullende financiering gaan aantrekken. In de vragenronde kwam onder meer aan bod hoe concrete en meetbare natuurdoelen kunnen worden vastgesteld, “wanneer is het aantal otters genoeg?” Ook werd gevraagd of de voorste Plassen meegenomen kunnen worden in de plannen.
Presentatie Oeverherstel Reeuwijkse Plassen door Theo Nering-Bögel (IVN Vrijwillig Landschapsbeheer)
Theo Nering-Bögel presenteerde de ervaringen van de IVN werkgroep Vrijwillig Landschapsbeheer met oeverherstel, met speciale aandacht voor het hergebruik van gebiedseigen groenmateriaal voor het herstel van natuur. De werkgroep is al 45 jaar actief en organiseert natuurwerkdagen. Ze werken samen met diverse partijen aan het onderhoud van acht terreinen in de Reeuwijkse Plassen en omgeving.
Project Lang Roggebroek
In 2021 startte IVN een project om een rietput in Lang Roggebroek te revitaliseren. Een natuurperceel van Staatsbosbeheer in de buurt van daghaven Twaalfmorgen dat vol met riet staat. In de winter staat er een laagje water, niet te hoog, en in de zomer staat het droog. Het idee ontstond om het uitgegraven rietwortelmateriaal te hergebruiken voor oeverherstel op andere locaties, in plaats van het af te voeren.
Resultaten en Lessen
Ongeveer 60 kuub rietwortelspecie werd uit de rietput gegraven en gebruikt voor oeverherstel op enkele eilanden. Hierbij werden ook takken van knotwilgen en elzen gebruikt van bomen langs de Hortemansdijk.De herstelde oevers toonden “enorme vitaliteit” met nieuwe vegetatie en rustiger water. Belangrijke lessen zijn het maximaliseren van hergebruik van gebiedseigen materiaal (zoals slootschoonsel), de geslaagde aanpak van samenwerking IVN, eigenaren, Gemeente Bodegraven-Reeuwijk, stichtingen, aannemers en vrijwilligers en het daarna waarborgen van jaarlijks beheer en onderhoud.
Klik op de link voor de presentatie: Presentatie IVN Oeverherstel met gebiedseigen materiaal
Oproep voor beter gebruik gebiedsmateriaal
Theo Nering-Bögel roept de aanwezigen op om in goede samenwerking te zoeken naar mogelijkheden om gebiedseigen materiaal zoals slootschoonsel en snoeimateriaal tegen relatief lage kosten effectief te benutten voor oever- en natuurherstel.
Diverse aanwezigen pleitten voor een ‘circulatiehub’ voor de distributie van slootschoonsel en snoeimateriaal. Een suggestie was om een platform te creëren waar vrijwilligers en organisaties die natuurbeheer uitvoeren, elkaar kunnen vinden en middelen kunnen delen.
Rondje plassengebied
Vast onderdeel van de OTRP-bijeenkomst is het rondje plassengebied. Een moment om de aanwezigheid van de gebiedspartij te melden en eventueel mooie ontwikkelingen in het spotlicht te zetten, nieuwe ideeën en zorgen te benoemen. Zie onder een aantal onderwerpen uitgelicht:
- Stichting Meldpunt Natuur Midden Holland: richt zich op het stimuleren van bewoners om kansen en bedreigingen voor de natuur te melden. Werkt aan een overzicht van wie in Zuid-Holland op welke manier met de natuur bezig is. Een team van vier mensen is verantwoordelijk voor het beoordelen van de meldingen en onderzoekt de mogelijkheden om actie te ondernemen.
Meldpunt Natuur Midden-Holland - Kreeftenbestrijding: De Stichting Twaalf Reeuwijkse Plassen zal twee ‘kreeftenbars’ (dichte vallen) in de plassen plaatsen om Amerikaanse rivierkreeften te vangen, in samenwerking met vissers. Eigenaren worden opgeroepen om water te verhuren aan de stichting “De Schakel” voor kreeftenbestrijding.
- Bestemmingsplan en Enkelbestemming Natuur: stichting De 12 Reeuwijkse Plassen initieert een vrijwillige omzetting naar ‘enkelbestemming natuur’ voor eigenaren die hun natuurgebied juridisch willen versterken.
- Toiletvoorzieningen: De vraag naar jaarrond openbare toiletvoorzieningen blijft bestaan. De gemeente geeft aan dat hoge kosten en vandalisme (vooral in de winter) dit bemoeilijken.
De OTRP is een platform voor overleg tussen organisaties die betrokken zijn of belang hebben bij het wel en wee van de Reeuwijkse Plassen.
Een brede groep met vertegenwoordigers van de gemeente Bodegraven-Reeuwijk, de Provincie Zuid Holland, het Hoogheemraadschap van Rijnland, het dorpsteam plassengebied, diverse eigenarenverenigingen, de natuur- en milieuorganisaties, de waterrecreatie, de visserij, de jacht en Staatsbosbeheer. Interesse om namens een gebiedspartij deel te nemen aan deze bijeenkomst? Stuur een e-mail aan secretaris@12reeuwijkseplassen.nl